3b: món quà không thể bỏ lỡ nếu bạn ở Genève hoặc Fribourg

Gần như ai tìm hiểu trụ cột 3 cũng nghe câu này: "3b không được giảm thuế như 3a". Ở cấp liên bang, câu đó đúng — khoản phí bạn đóng cho một hợp đồng 3b không làm giảm thu nhập chịu thuế liên bang.

Nhưng thuế ở Thụy Sĩ có hai tầng, và tầng canton là chuyện của từng bang. Có hai canton — Genève và Fribourg — dành cho phí bảo hiểm nhân thọ 3b một dòng khấu trừ riêng ở cấp canton. Nếu bạn cư trú ở một trong hai nơi này và đang đóng phí bảo hiểm nhân thọ mà không khai vào đúng dòng, có thể bạn đang bỏ quên một khoản giảm thuế.

Bài này giải thích cơ chế đó và mức trong luật của từng canton. Các con số này được canton điều chỉnh theo thời gian, nên hãy coi chúng là điểm khởi đầu và kiểm lại với cơ quan thuế canton (administration fiscale cantonale / kantonale Steuerverwaltung) cho năm thuế của bạn.

3a và 3b khác nhau ở ba điểm

Trụ cột 3a (Pilier 3a / Säule 3a) và trụ cột 3b (Pilier 3b / Säule 3b) đều là tiết kiệm hưu trí tự nguyện, nhưng vận hành ngược nhau:

• Rút tiền. 3a bị khoá tới gần tuổi hưu, chỉ rút sớm được trong vài trường hợp. 3b rút bất cứ lúc nào, không điều kiện.
• Khấu trừ thuế liên bang. 3a cho trừ toàn bộ khoản đóng khỏi thu nhập chịu thuế ở cả ba cấp. 3b không có khấu trừ khoản đóng ở cấp liên bang.
• Người thụ hưởng. Với 3a, thứ tự người thụ hưởng (Bénéficiaire / Begünstigte Person) do luật ấn định sẵn. Với 3b, bạn có nhiều quyền chỉ định hơn trong khuôn khổ luật thừa kế.

Bài 3a hay 3b phù hợp với bạn đi sâu vào so sánh này. Điểm cần nhớ ở đây: 3b đổi ưu đãi thuế liên bang lấy sự linh hoạt.

Vì sao "3b không giảm thuế" chỉ đúng một nửa

Ở cấp liên bang, đúng là không có khấu trừ cho khoản đóng 3b. Nhưng mỗi canton có luật thuế riêng và tự quyết cho trừ những gì.

Ở nhiều canton, phí bảo hiểm được gộp vào một khoản khấu trừ duy nhất, và khoản đó thường đã bị phí bảo hiểm y tế bắt buộc chiếm gần hết — không còn chỗ cho phí bảo hiểm nhân thọ. Genève và Fribourg thì tách riêng: có một dòng đứng tên rõ ràng cho phí bảo hiểm nhân thọ (Assurance-vie / Lebensversicherung), nằm ngoài dòng dành cho phí bảo hiểm y tế. Các canton khác thì bạn phải tự kiểm tra quy định nơi mình ở.

Genève: dòng khấu trừ riêng cho bảo hiểm 3b

Luật thuế thu nhập của Genève, điều 31 mục "Déductions de prévoyance", cho phép trừ khỏi thu nhập "các khoản phí bảo hiểm nhân thọ và tiền lãi đến hạn của các khoản tiết kiệm", với các mức cơ sở:

• 3.300 CHF cho vợ chồng sống chung hộ;
• 2.200 CHF cho người độc thân, goá, ly hôn hoặc ly thân.

Hai mức này được nhân đôi khi cả hai vợ chồng — hoặc người khai đơn thân — không tham gia một quỹ hưu trí nghề nghiệp lẫn một trụ cột 3a. Nếu chỉ một người trong cặp có tham gia, mức của vợ chồng được nâng lên 1.5 lần. Ngoài ra, khoản khấu trừ được cộng thêm 900 CHF cho mỗi người phụ thuộc.

Fribourg: dòng "3b" trong tờ khai

Hướng dẫn khai thuế của Fribourg có một mục riêng — mã 4.120, đặt tên thẳng là "Autres primes et cotisations (3e pilier b)". Khoản khấu trừ tối đa cho năm thuế 2025:

• 1.500 CHF cho người đã kết hôn sống chung hộ;
• 750 CHF cho các trường hợp khác.

Dòng này áp cho phí các loại bảo hiểm nhân thọ có hoặc không có giá trị hoàn lại, bảo hiểm rủi ro thuần tuý, bảo hiểm trợ cấp hàng ngày và bảo hiểm niên kim — với điều kiện các khoản phí đó chưa được trừ ở dòng bảo hiểm y tế và tai nạn, hoặc ở dòng trụ cột 3a.

Ai hưởng lợi rõ nhất

Khoản khấu trừ này đáng giá nhất với:

• Người cư trú ở Genève hoặc Fribourg chưa dùng hết dòng khấu trừ đó — tức đang đóng phí bảo hiểm nhân thọ 3b nhưng chưa khai, hoặc khai chưa tới mức tối đa.
• Ở Genève, người không có quỹ hưu trí nghề nghiệp và không có 3a — vì mức của họ được nhân đôi. Nhóm này thường gồm người mới tự kinh doanh chưa lập trụ cột 2.
• Gia đình mua bảo hiểm nhân thọ 3b đứng tên con. Cách tích luỹ cho tương lai của con này ở Genève còn có thể đi kèm phần khấu trừ, tuỳ hợp đồng và người đứng tên đóng phí — hỏi cơ quan thuế canton.

Câu hỏi thường gặp

Tôi ở một canton khác ngoài Genève và Fribourg, có được khấu trừ thuế trên 3b tương tự không? Cho tới thời điểm hiện tại (2026) thì câu trả lời là không. Bạn có thể có một khoản khấu trừ phí bảo hiểm, nhưng thường là khoản gộp chung và mức thấp hơn, dễ bị phí bảo hiểm y tế chiếm hết. Phải kiểm tra luật thuế canton bạn ở.

Khoản khấu trừ này áp cho 3b rồi vậy 3a thì sao? Tin vui là bạn được khấu trừ nguyên vẹn với 3a và vẫn được khấu trừ tiếp cho 3b. Bởi vậy với những người sống ở 2 canton này thì 3b là món quà không thể bỏ lỡ.

Mua bảo hiểm nhân thọ 3b cho con thì ai được khấu trừ? Tuỳ ai là người ký hợp đồng và đóng phí, và tuỳ quy định canton. Về cơ bản thì khi con sinh sống với bạn thì cả hộ gia đình của bạn khai thuế chung và được khấu trừ trên tổng chi phí này.

Nếu bạn muốn tham khảo các lựa chọn bảo hiểm và xem khoản khấu trừ của canton mình sinh sốn, bạn có thể liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí.