Bảo hiểm xe ở Thụy Sĩ: 5 điều cần biết trước khi mua xe

Ở Thụy Sĩ, mua xe cũng là mua bảo hiểm. Bạn không lấy được biển số nếu chưa có giấy chứng nhận đã ký bảo hiểm, nên phần bảo hiểm phải sắp xếp trước cả khi xe lăn bánh.

Điều khiến nhiều người bối rối là bảo hiểm xe không phải một gói duy nhất. Nó được chia thành từng phần: một phần bắt buộc, phần còn lại là lựa chọn. Không nắm ranh giới đó, bạn dễ mua thiếu — xe hỏng mà không ai trả tiền; hoặc mua thừa — đóng phí cao cho một chiếc xe đã mất phần lớn giá trị.

Bài này đi qua năm khía cạnh nên hiểu trước khi ký. Về toàn bộ chuỗi thủ tục mua, đăng ký, kiểm định và đóng thuế xe, xem hướng dẫn từng bước mua và sử dụng xe hơi ở Thụy Sĩ. Nếu chưa có bằng lái Thụy Sĩ, xem hướng dẫn từng bước thi bằng lái xe trước.

1. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự xe — phần bắt buộc duy nhất

Loại bắt buộc là bảo hiểm xe (assurance automobile / Autoversicherung) phần trách nhiệm dân sự — tiếng Pháp gọi là responsabilité civile (RC), tiếng Đức là Haftpflicht. Đây là loại duy nhất luật buộc phải có.

Nó bồi thường cho bên thứ ba khi xe của bạn gây thiệt hại về người hoặc tài sản cho họ: bạn đâm vào xe người khác, làm bị thương người đi bộ, hư hỏng tường rào của ai đó. Mức bồi thường tối thiểu do luật định rất cao, đủ cho phần lớn tình huống.

Điểm cần nhớ: bảo hiểm này không bảo vệ chính chiếc xe của bạn, và không bồi thường thương tích cho bản thân bạn khi tai nạn do lỗi của bạn. Muốn có những phần đó, phải mua thêm. Không có giấy chứng nhận đã ký bảo hiểm này, cơ quan quản lý xe của bang (service des automobiles) sẽ không cấp biển số.

2. Casco một phần — bảo vệ xe trước rủi ro ngoài va chạm

Casco một phần (casco partielle / Teilkasko) là gói đầu tiên trong phần tự chọn. Nó bồi thường cho chính chiếc xe của bạn trước những rủi ro không phải va chạm:

• Trộm cắp xe
• Vỡ kính
• Cháy, nổ, chập điện
• Thiên tai: mưa đá, bão, lũ, đá lở
• Thiệt hại do động vật

Casco một phần thường kèm điều khoản "bảo vệ bonus": một vụ bồi thường loại này không làm bạn mất mức bonus đã tích lũy. Gói này hợp với xe không còn quá mới nhưng vẫn đáng bảo vệ, và với người muốn giữ phí ở mức vừa phải.

3. Casco toàn phần — thêm va chạm do lỗi của mình

Casco toàn phần (casco complète / Vollkasko) gồm mọi thứ của casco một phần, cộng phần quan trọng nhất: hư hỏng cho chính xe của bạn do va chạm, kể cả khi lỗi thuộc về bạn. Bạn lùi xe vào cột, trượt trên đường băng tông vào lan can — casco toàn phần trả, casco một phần thì không.

Casco toàn phần đáng tiền khi mất chiếc xe là cú sốc tài chính bạn khó tự gánh: xe mới, xe còn giá trị cao, hoặc xe mua trả góp và xe thuê mua — với xe thuê mua, bên cho thuê thường yêu cầu casco toàn phần ngay trong hợp đồng.

Ngược lại, xe càng cũ thì giá trị còn lại càng thấp, trong khi phí casco toàn phần không giảm tương ứng. Đến một lúc, xe hỏng nặng bạn cũng chỉ được đền theo giá trị thị trường còn lại — số tiền đó có thể không xứng với khoản phí đã đóng nhiều năm. Khi đó, hạ xuống casco một phần hoặc chỉ giữ trách nhiệm dân sự là hợp lý hơn.

4. Các gói phụ trợ — mua khi thật sự cần

Ngoài trách nhiệm dân sự và casco, các công ty còn chào nhiều gói nhỏ. Mỗi gói lấp một khoảng trống cụ thể, và không phải ai cũng cần đủ:

• Bảo vệ người lái: chi phí y tế, mất thu nhập hoặc bồi thường cho chính người cầm lái khi tai nạn do lỗi của mình — phần mà trách nhiệm dân sự bỏ trống.
• Bảo hiểm cho người ngồi trên xe: bù cho hành khách những khoản mà bảo hiểm tai nạn cơ bản của họ không trả đủ khi có tai nạn trong xe.
• Bảo hiểm pháp lý về giao thông (protection juridique / Rechtsschutzversicherung): chi phí luật sư và tố tụng khi bạn có tranh chấp liên quan đến xe.
• Cứu hộ dọc đường (dépannage): kéo xe, sửa tại chỗ, xe thay thế khi xe chết máy giữa đường.

Trước khi thêm một gói, kiểm tra bạn đã được bảo vệ ở chỗ khác chưa. Nếu bạn đã có một hợp đồng bảo hiểm pháp lý bao cả giao thông, bạn không cần mua lại phần đó trong hợp đồng xe.

5. Bonus/malus, mức miễn trừ và vì sao báo giá mỗi nơi một khác

Phí trách nhiệm dân sự và phí casco vận hành theo hệ bonus/malus: mỗi năm không khai vụ nào, bậc phí hạ xuống; mỗi vụ bồi thường do lỗi của bạn, bậc phí bị đẩy lên và mất vài năm mới về lại. Đây là lý do nhiều người tự trả những vụ hỏng nhỏ thay vì khai, để giữ bonus.

Mức miễn trừ (franchise / Franchise) là khoản bạn tự chịu trong mỗi vụ tổn thất trước khi bảo hiểm vào cuộc. Bạn chọn mức này khi ký: miễn trừ cao thì phí thấp hơn, miễn trừ thấp thì phí cao hơn. Chọn mức bạn thật sự có thể trả ngay nếu có sự cố.

Phí bảo hiểm xe ở Thụy Sĩ đã được tự do hóa: mỗi công ty tự đặt biểu phí riêng. Cùng một chiếc xe, cùng một người, báo giá vẫn chênh nhau đáng kể vì các công ty cân nhắc khác nhau về loại và giá trị xe, nơi bạn cư trú, tuổi và kinh nghiệm của người lái, số ki-lô-mét đi mỗi năm, chỗ đỗ xe. Vì vậy nên xin ít nhất ba báo giá và so sánh trên cùng một mức bảo hiểm và cùng một mức miễn trừ — nếu không, bạn đang so hai thứ khác nhau. Khi xin báo giá, hỏi rõ: mức miễn trừ đang tính là bao nhiêu, có "bảo vệ bonus" không, và ai được phép lái xe theo hợp đồng.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự, không mua casco, có được không? Được — đó là mức tối thiểu hợp pháp. Nhưng khi đó mọi hư hỏng cho chính xe của bạn sẽ do bạn tự trả. Với xe cũ giá trị thấp thì hợp lý; với xe mới thì rủi ro tài chính lớn.

Đổi công ty bảo hiểm có mất bonus không? Không. Bậc bonus/malus đi theo bạn; công ty mới sẽ hỏi lịch sử tổn thất của bạn từ công ty cũ. Điều cần chú ý là thời hạn hủy hợp đồng cũ, để không bị trùng hoặc hở.

Người thân mượn xe của tôi thì có được bảo hiểm không? Trách nhiệm dân sự bảo vệ chiếc xe dù ai lái, nhưng nhiều hợp đồng casco tính phí theo người lái đã khai. Nếu thường xuyên có người khác lái, hãy khai trong hợp đồng; người lái trẻ hoặc mới có bằng có thể làm tăng phí hoặc mức miễn trừ.

Bạn muốn biết mức bảo hiểm nào hợp với xe của mình?

Năm khía cạnh trên là khung chung. Việc bạn cần casco một phần hay toàn phần, mức miễn trừ nào, gói phụ trợ nào — phụ thuộc chiếc xe cụ thể, cách bạn dùng xe và những bảo hiểm bạn đã có. Nếu muốn hiểu rõ hơn trường hợp của mình trước khi ký, bạn có thể để BaoHiemThuySi.ch xem qua tình huống và giải thích từng lựa chọn. Dịch vụ này không thu phí từ bạn, và bạn là người quyết định cuối cùng.