5 cơ hội giúp bạn tiết kiệm hàng nghìn CHF tiền thuế

Nếu bạn đã đóng trụ cột 3a và đã kê các khoản khấu trừ quen thuộc trong tờ khai, bạn đã làm phần lớn việc rồi. Nhưng vẫn còn một lớp nữa mà nhiều người bỏ qua — không phải vì thiếu công cụ, mà vì không để ý đến thời điểm và cách phối hợp các khoản với nhau.

Năm cơ hội dưới đây không giới thiệu công cụ mới. Chúng chỉ ra năm tình huống cụ thể mà người Việt ở Thụy Sĩ hay để lỡ. Bài này đi sau 4 cách giảm thuế hợp pháp ở Thụy Sĩ — nếu bạn chưa nắm bốn nhóm cơ bản, đọc bài đó trước.

Cơ hội 1 — Chia khoản mua bù trụ cột thứ hai ra nhiều năm

Mua bù (Rachat / Einkauf) vào trụ cột thứ hai (2e pilier / 2. Säule) được trừ toàn bộ khỏi thu nhập chịu thuế của năm bạn nộp tiền. Nhiều người, khi biết mình có "lỗ hổng" lớn trong quỹ hưu trí, nộp bù hết trong một năm.

Vấn đề là thuế thu nhập lũy tiến: phần thu nhập ở bậc cao nhất bị đánh nặng nhất. Nếu khoản mua bù trong một năm lớn hơn phần thu nhập đang nằm ở bậc cao, phần vượt chỉ kéo bạn xuống các bậc thấp — nơi mỗi franc khấu trừ "đáng" ít tiền thuế hơn.

Chia khoản mua bù ra hai đến ba năm liên tiếp, mỗi năm một phần vừa đủ để "cắt" đúng phần thu nhập ở bậc cao, thường tiết kiệm được nhiều hơn tổng cộng. Cách này hợp với người còn nhiều năm trước khi nghỉ hưu và có thu nhập ổn định. Hỏi quỹ hưu trí về mức mua bù tối đa còn lại sau mỗi lần nộp, vì con số này thay đổi theo từng năm.

Một lưu ý quan trọng: sau khi mua bù, khoản tiền đó bị ràng buộc — có quy định hạn chế việc lấy nó ra dưới dạng vốn trong một thời gian sau đó. Quy định này có thể thay đổi tùy thời điểm và tùy quỹ; nếu bạn dự định nghỉ hưu trong vài năm tới và muốn rút vốn, hỏi quỹ trước khi mua bù.

Cơ hội 2 — Rút trụ cột 3a rải ra nhiều năm thuế

Khi rút, tiền trong trụ cột 3a (Pilier 3a / Säule 3a) không bị cộng vào thu nhập thường. Nó được đánh thuế tách riêng, ở cấp liên bang theo một phần năm biểu thuế thu nhập thường. Nhưng biểu thuế đó vẫn lũy tiến: rút một cục lớn rơi vào bậc cao hơn rút nhiều lần nhỏ.

Đây là lý do nhiều người mở nhiều tài khoản 3a thay vì dồn vào một. Trong những năm cuối trước tuổi hưu, họ rút mỗi năm một tài khoản, để mỗi lần rút là một khoản vừa phải chịu thuế ở bậc thấp. Muốn làm được việc này thì phải mở các tài khoản từ sớm và phân bổ tiền đóng vào chúng qua nhiều năm — không thể tách một tài khoản lớn thành nhiều phần vào phút chót.

Rút vốn (Retrait en capital / Kapitalbezug) từ quỹ hưu trí (Caisse de pension / Pensionskasse) trong cùng một năm với việc rút 3a có thể bị cộng gộp khi tính thuế, tùy canton. Nếu bạn có cả hai, cân nhắc tách chúng ra các năm khác nhau. Đây là một phần của kế hoạch hưu trí rộng hơn — xem các cách chuẩn bị hưu trí phổ biến ở Thụy Sĩ.

Cơ hội 3 — Khai chi phí làm việc tại nhà

Nếu bạn làm việc tại nhà một phần thời gian trong tuần và chỗ làm không bố trí sẵn bàn làm việc cho bạn ở văn phòng, bạn thường được kê một khoản chi phí cho không gian làm việc tại nhà. Nhiều người làm công bỏ trống khoản này vì nghĩ chỉ người tự kinh doanh mới được.

Điều kiện, cách tính và mức trần khác nhau theo canton, nên bạn cần xem hướng dẫn khai thuế của canton mình. Nhưng nếu bạn đã chuyển sang làm việc tại nhà đều đặn sau mấy năm gần đây, đây là khoản đáng kiểm tra.

Cơ hội 4 — Khấu trừ chi phí đào tạo nâng cao và chuyển nghề

Học phí, tài liệu, tiền đi lại và ăn ở cho các khoá nâng cao chuyên môn liên quan đến công việc của bạn được trừ khỏi thu nhập chịu thuế, tới một mức trần. Khoản này bao gồm cả chi phí học để chuyển sang một nghề khác, không chỉ nâng cao nghề hiện tại.

Điều nhiều người quên: các khoá học kéo dài qua hai năm dương lịch thì chi phí được kê theo năm bạn thực trả. Giữ tất cả hoá đơn và biên lai, kể cả vé tàu đi học. Mức trần là mức liên bang; canton có thể áp mức khác, nên kiểm tra hướng dẫn của canton.

Cơ hội 5 — Phối hợp khấu trừ giữa vợ chồng và khi ly hôn

Vợ chồng sống chung khai một tờ khai chung, nhưng vẫn có chỗ để tối ưu:

• Chi phí giữ trẻ. Khoản này gắn với việc cả hai cùng đi làm. Kiểm tra xem canton của bạn cho kê theo người trả thực tế hay theo một quy tắc phân bổ — điền sai vế có thể làm mất một phần khấu trừ.
• Các khoản lớn một lần. Nếu bạn có quyền chọn năm cho một khoản khấu trừ lớn (ví dụ một đợt quyên góp lớn hoặc chi phí đào tạo dài), dồn vào năm mà thu nhập chung của hai người cao nhất.
• Khi ly hôn. Tiền cấp dưỡng trả cho vợ/chồng cũ hoặc cho con được trừ ở phía người trả, và tính là thu nhập ở phía người nhận. Cách chia này ảnh hưởng đến cả hai tờ khai, nên nên tính cùng nhau khi thoả thuận. Chi tiết tài chính khi ly hôn xem ly hôn tại Thụy Sĩ: những điều cần biết về tài chính và bảo hiểm.

Câu hỏi thường gặp

Chia khoản mua bù ra nhiều năm có bị xem là lách thuế không? Không. Bạn được tự chọn nộp bao nhiêu và vào năm nào, trong giới hạn quỹ hưu trí cho phép. Việc chọn thời điểm để khấu trừ hiệu quả nhất là hợp pháp.

Muốn rút 3a rải ra nhiều năm thì phải mở tài khoản từ khi nào? Càng sớm càng tốt. Bạn không thể tách một tài khoản 3a lớn thành nhiều phần khi sắp nghỉ hưu; phải có sẵn nhiều tài khoản và đã chia tiền đóng vào chúng qua các năm.

Người nộp thuế tại nguồn (trừ thẳng vào lương) có dùng được các cơ hội này không? Một phần, và phụ thuộc canton. Nhiều canton yêu cầu bạn nộp đơn xin tính lại thuế theo thủ tục thường để kê mua bù, chi phí đào tạo hay chi phí làm việc tại nhà. Hỏi cơ quan thuế canton về thời hạn nộp đơn.

Cả năm cơ hội đều xoay quanh một ý: quyết định khi nào và chia thế nào quan trọng ngang với việc có làm hay không. Nếu muốn rà lại tình huống cụ thể của mình trước mùa khai thuế, bạn có thể liên hệ để được trao đổi bằng tiếng Việt.