Travail.Suisse đòi tăng lương 2% năm 2027: điều này ảnh hưởng gì đến bạn?

Giữa tháng 8 năm 2026, công đoàn Travail.Suisse công bố yêu cầu tăng lương chung 2% cho năm 2027. Đây là đề xuất của một bên trong đàm phán lương, không phải mức đã được chốt.

Nhưng lương không chỉ là con số vào tài khoản mỗi tháng. Ở Thụy Sĩ, mức lương còn quyết định bạn và chủ đóng bao nhiêu vào trụ cột thứ hai, và do đó quyết định khoản hưu trí của bạn về sau.

Bài này giải thích đề xuất là gì, dựa trên lập luận nào, và cơ chế nối lương với hưu trí — để bạn hiểu một đợt tăng lương thực sự đổi gì.

Travail.Suisse đòi gì

Travail.Suisse đòi tăng lương chung 2% cho năm 2027. Con số 2% là mức trung bình và thay đổi theo ngành: ví dụ trong ngành y tế, công đoàn Syna đòi mức 5–6%, với lý do nhiều năm tăng lương thấp đã kéo sức mua đi xuống.

Đây là đề xuất đưa ra trước mùa đàm phán lương cuối năm giữa công đoàn và giới chủ. Ở phía bên kia, Union patronale suisse — tổ chức của người sử dụng lao động — cho rằng mức tăng khả dĩ chỉ khoảng 1%, phản ánh một bức tranh kinh tế thận trọng hơn. Mức thực tế của từng người sẽ phụ thuộc vào ngành, doanh nghiệp và thỏa ước lao động nơi bạn làm.

Lập luận: lương thực tế và phí bảo hiểm y tế

Lập luận chính của Travail.Suisse: lương thực tế của người làm công ở Thụy Sĩ gần như đứng yên suốt khoảng mười năm, trong khi phí bảo hiểm y tế bắt buộc (LAMal / Krankenkasse KVG) tăng mạnh và một đợt tăng phí lớn nữa đang tới.

Theo tính toán của Travail.Suisse — đây là con số của công đoàn, không phải số liệu chính thức của nhà nước — từ năm 2023 đến 2026, phần thu nhập bị phí bảo hiểm bào mòn lên tới 1,3% với một người độc thân và 2% với một gia đình hai con. Quy ra tiền, đó là gánh nặng thêm mỗi năm khoảng 1.160 CHF với người độc thân và 2.700 CHF với gia đình hai con.

Vì sao lương của bạn ảnh hưởng tới hưu trí

Đóng góp vào trụ cột thứ hai (2e pilier / 2. Säule) — tức bảo hiểm hưu trí nghề nghiệp (LPP / BVG) — không tính trên toàn bộ lương của bạn. Nó tính trên phần gọi là lương phối hợp (salaire coordonné): phần lương nằm giữa một khoản khấu trừ phối hợp (déduction de coordination) ở dưới và một mức trần ở trên.

Các mốc năm 2026:

• Bạn thuộc LPP bắt buộc nếu lương năm từ 22.680 CHF trở lên
• Khoản khấu trừ phối hợp là 26.460 CHF — phần lương dưới mức này không được tính đóng
• Mức trần lương được tính là 90.720 CHF
• Do đó lương phối hợp tối đa là 64.260 CHF

Cơ chế: khi lương của bạn tăng và bạn chưa chạm mức trần, lương phối hợp tăng theo. Cả bạn lẫn chủ cùng đóng thêm trên phần đó — đóng góp chia đều hai bên, chủ có thể gánh nhiều hơn một nửa — và tài sản hưu trí (avoir de vieillesse / Altersguthaben) đứng tên bạn lớn nhanh hơn.

Vì khoản khấu trừ phối hợp là một con số cố định, một mức tăng lương trên nền lương thấp có tác động tương đối lớn hơn lên phần đóng hưu trí so với cùng mức tăng đó trên nền lương cao.

Lương tăng: tiền về tay so với tiền vào hưu trí

Đây là chỗ nhiều người dễ hiểu nhầm. "Tăng 2%" không có nghĩa là tiền mặt hằng tháng của bạn tăng đúng 2%. Phần lương tăng nằm trong lương phối hợp sẽ bị trừ đóng góp hưu trí, đóng góp bảo hiểm an sinh (AVS / AHV) và thuế trước khi vào tài khoản.

Đổi lại, phần đóng thêm đó không mất đi. Nó vào tài khoản hưu trí đứng tên bạn, chủ đóng một khoản tương ứng, và sinh lãi cho tới lúc bạn về hưu. Nói cách khác, một phần "tăng lương" thực chất là chuyển từ thu nhập hôm nay sang thu nhập lúc về hưu. Cách khoản này chuyển thành thu nhập hưu trí là một chủ đề riêng.

Nếu lương của bạn đã vượt mức trần 90.720 CHF, phần vượt không làm tăng đóng góp bắt buộc. Muốn tăng thêm tích lũy hưu trí trong trường hợp đó, bạn phải chủ động: mua bù (rachat / Einkauf) vào quỹ hưu trí nếu điều lệ quỹ cho phép, hoặc để dành qua trụ cột thứ ba (3e pilier / 3. Säule).

Việc nên làm

Khi bạn nhận thư điều chỉnh lương cho năm sau, lấy chứng nhận LPP (certificat LPP / Vorsorgeausweis) gần nhất ra đối chiếu: xem lương phối hợp ghi trên đó thay đổi thế nào, và mức đóng hằng tháng của bạn tăng bao nhiêu. Con số này cho bạn biết đợt tăng lương đang chia ra sao giữa "tiền bây giờ" và "tiền về hưu".

Nếu bạn là người tự kinh doanh, cơ chế lương phối hợp không áp dụng cho bạn — việc tích lũy hưu trí hoàn toàn do bạn chủ động. So sánh quyền lợi hưu trí giữa người làm công và người tự kinh doanh cho thấy khoảng cách này.

Bạn muốn hiểu rõ hơn tình huống của mình?

Một đợt tăng lương chạm tới thu nhập hằng tháng, mức đóng trụ cột thứ hai và cả thuế của bạn cùng lúc, và kết quả khác nhau tùy mức lương, tuổi và canton. Nếu bạn muốn hiểu tăng lương ảnh hưởng thế nào tới tích lũy hưu trí của mình, bạn có thể liên hệ để được trao đổi bằng tiếng Việt.