Cách kiểm tra một công ty tài chính có được FINMA cấp phép hay không

Một website chuyên nghiệp, một bộ hợp đồng đầy đủ, một người tư vấn lịch sự — không cái nào trong số đó chứng minh một công ty được phép hoạt động ở Thụy Sĩ. Tất cả đều có thể dựng lên trong vài ngày.

Thứ không dựng giả được là bản ghi trong các sổ đăng ký chính thức. Cơ quan giám sát thị trường tài chính Thụy Sĩ, FINMA, công khai công cụ để bất kỳ ai cũng tra được một cái tên trước khi giao tiền.

Bài này hướng dẫn bốn công cụ đó, cách đọc kết quả, và cách đối chiếu tên pháp lý với tên miền. Cuối bài là cách áp dụng chính các bước này để tự kiểm chứng các đối tác bảo hiểm mà BaoHiemThuySi.ch làm việc cùng.

Công cụ 1 — Sổ đăng ký các đơn vị được FINMA cấp phép

Trên trang "Authorised or registered institutions, persons and products" của finma.ch có một ô tìm kiếm cho phép nhập tên một cá nhân, công ty hoặc sản phẩm để xem đã "được cấp phép" hay chưa. Theo FINMA, "được cấp phép" nghĩa là "công ty, cá nhân và sản phẩm đó có giấy phép và được phép hoạt động trên thị trường tài chính".

Cùng trang đó có các danh sách tải về theo từng loại: ngân hàng và công ty chứng khoán, công ty bảo hiểm, người quản lý danh mục và người được uỷ thác, và nhiều loại khác. Nếu bạn đang xét một ngân hàng hay một công ty bảo hiểm, hãy tìm tên nó trong đúng danh sách loại đó.

Cách vào: mở finma.ch, chọn mục "Authorised institutions", rồi dùng ô tìm kiếm hoặc mở danh sách tương ứng. Bài này dẫn tới trang gốc thay vì một đường dẫn con, vì FINMA thỉnh thoảng đổi cấu trúc đường dẫn.

Công cụ 2 — Danh sách cảnh báo của FINMA

Danh sách cảnh báo là "danh sách các công ty và cá nhân có thể đang hoạt động mà không có giấy phép cần thiết". Nếu tên bên bạn đang xét nằm trong đó, hãy dừng lại.

Hai lưu ý quan trọng, theo đúng cách FINMA diễn đạt. Thứ nhất, "có tên trong danh sách không nhất thiết có nghĩa công ty đó đang làm việc phi pháp" — nhưng đủ để bạn cực kỳ thận trọng. Thứ hai, và ngược lại: vắng mặt khỏi danh sách cảnh báo không có nghĩa là đã được cấp phép. Danh sách cảnh báo và sổ đăng ký cấp phép là hai thứ khác nhau; phải tra cả hai.

Công cụ 3 — Sổ đăng ký thương mại và cổng cảnh báo quốc tế

FINMA khuyên tra thêm pháp nhân Thụy Sĩ trong Sổ đăng ký thương mại tại zefix.ch, và cảnh báo: "việc công ty đổi tên, địa chỉ hoặc người đại diện có thẩm quyền liên tục nên khiến bạn nghi ngờ".

Với bên có yếu tố nước ngoài, FINMA khuyên tra thêm cổng cảnh báo nhà đầu tư của tổ chức quốc tế các cơ quan quản lý chứng khoán (IOSCO). Một tên có thể sạch ở Thụy Sĩ nhưng đã bị một cơ quan nước khác cảnh báo.

"Được cấp phép" không phải lúc nào cũng là "được giám sát chặt"

Đây là chỗ dễ hiểu nhầm. FINMA nói rõ: "không phải công ty nào do FINMA giám sát cũng chịu sự giám sát thận trọng thường xuyên". Với một số loại hình — như một phần các công ty quản lý tài sản hoặc công ty cho vay — việc giám sát "chỉ giới hạn ở việc bảo đảm họ tuân thủ quy định chống rửa tiền". Mức bảo vệ dành cho khách của một ngân hàng và của một công ty như vậy là khác nhau.

Trường hợp trung gian bảo hiểm cũng cần hiểu đúng. Trung gian "không ràng buộc" — tức người làm việc với nhiều công ty bảo hiểm — bắt buộc phải đăng ký trong sổ đăng ký công khai của FINMA. Còn trung gian "ràng buộc" với một công ty bảo hiểm cụ thể thì "về nguyên tắc sẽ không còn được liệt kê trong sổ đăng ký FINMA". Nghĩa là không thấy tên một môi giới trong register chưa chắc là dấu hiệu xấu — điều bạn cần xác định là họ thuộc loại nào, và công ty bảo hiểm đứng sau có giấy phép không.

Đối chiếu tên pháp lý và tên miền

Kẻ lừa đảo dựng website "gần giống hệt website của các công ty hợp pháp". FINMA lưu ý rằng "thông tin liên hệ (số điện thoại, email) hoặc địa chỉ website có thể dùng để nhận ra một website nhái".

Khi bạn đã tìm được tên trong sổ đăng ký, hãy so từng chi tiết với thứ bên kia gửi cho bạn: tên pháp lý đầy đủ có khớp từng chữ không; địa chỉ trụ sở có trùng không; tên miền website và đuôi email có đúng là của công ty đó không, hay chỉ na ná và sai vài ký tự. Nếu cần gọi xác nhận, hãy gọi qua số điện thoại đăng trên trang chính thức của công ty, không phải số bên kia đưa.

Còn tiền gửi ngân hàng thì sao

Một ngân hàng được cấp phép ở Thụy Sĩ nằm trong hệ thống bảo hiểm tiền gửi do esisuisse điều hành: nếu ngân hàng phá sản, số dư tài khoản của bạn được bảo vệ tới 100.000 CHF cho mỗi khách hàng tại mỗi ngân hàng. Chứng khoán bạn ký gửi được giữ tách khỏi tài sản của ngân hàng và trả lại cho bạn theo một quy trình riêng.

Một "sàn đầu tư" không có giấy phép ngân hàng không nằm trong hệ thống này. Tiền bạn chuyển vào đó không có lớp bảo vệ nào tương đương. Sau khi chọn nơi đầu tư, phần thuế trên danh mục được nói trong bài đầu tư ở Thụy Sĩ và thuế.

Áp dụng cho bất kỳ bên tư vấn nào

Bốn công cụ trên dùng được với mọi công ty bảo hiểm, ngân hàng hay bên trung gian bạn tiếp xúc — kể cả bên đang giúp bạn làm hồ sơ. Tra tên pháp lý trong sổ đăng ký các đơn vị được FINMA cấp phép, đối chiếu địa chỉ, tra danh sách cảnh báo. Một bên làm việc minh bạch sẽ không có gì phải ngại khi bạn kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

Tôi không tìm thấy tên công ty trong sổ đăng ký, vậy là họ lừa đảo? Chưa chắc, nhưng là lý do để hỏi kỹ. Có thể bạn tra sai danh sách, hoặc họ thuộc loại không phải đăng ký (như một số trung gian bảo hiểm ràng buộc). Hãy hỏi họ thuộc diện giấy phép nào rồi tra lại.

Tra bằng tiếng Anh, tiếng Pháp hay tiếng Đức? Trang FINMA có cả bốn thứ tiếng quốc gia và tiếng Anh. Kết quả tra cứu như nhau; nhập đúng tên pháp lý là được.

Công ty ở nước ngoài mời tôi đầu tư thì tra ở đâu? Tra danh sách cảnh báo của FINMA và cổng cảnh báo quốc tế IOSCO. Với bên nước ngoài, hãy nghĩ trước: nếu có chuyện, bạn khiếu nại ở đâu, với ai, tốn bao nhiêu.

Được FINMA cấp phép thì tiền của tôi an toàn tuyệt đối chứ? Không có "tuyệt đối". Cấp phép loại bỏ nhóm rủi ro lớn nhất — bên hoạt động chui — nhưng đầu tư vẫn có rủi ro thị trường, và mức giám sát khác nhau theo loại hình.

Bạn muốn được hướng dẫn tra một cái tên cụ thể, hoặc muốn tự kiểm chứng các đối tác bảo hiểm của BaoHiemThuySi.ch trước khi ký uỷ quyền? Bạn có thể liên hệ để được trao đổi bằng tiếng Việt. Bài 5 dấu hiệu nhận biết lời mời đầu tư lừa đảo và bắt đầu đầu tư tại Thụy Sĩ bổ sung cho bài này.