Thẻ căn cước sinh trắc học Thụy Sĩ 2026: người nước ngoài cần biết gì

Gần đây có tin Thụy Sĩ sẽ phát hành "thẻ căn cước sinh trắc học". Với nhiều người Việt đang sống ở đây mà chưa có quốc tịch Thụy Sĩ, câu hỏi thực tế là: mình có phải làm gì không?

Câu trả lời ngắn: gần như không. Thay đổi này là về thẻ căn cước của công dân Thụy Sĩ, và ngay cả với họ thì bản mới cũng là tự nguyện. Giấy tờ mà người nước ngoài cầm là một loại khác — giấy phép cư trú — và với người đến từ ngoài Liên minh châu Âu, giấy phép đó đã gắn chip sinh trắc học từ nhiều năm nay. Bài này tách rõ hai loại giấy tờ hay bị nhầm.

Thay đổi từ 2 tháng 11 năm 2026 là gì, và cho ai

Theo Văn phòng Cảnh sát Liên bang (fedpol) — cơ quan phụ trách giấy tờ tuỳ thân của công dân Thụy Sĩ — từ ngày 2 tháng 11 năm 2026, công dân Thụy Sĩ sẽ có thêm một phiên bản thẻ căn cước gắn chip điện tử. Trên chip lưu ảnh khuôn mặt, hai vân tay và các thông tin cá nhân như họ tên, ngày sinh và nơi gốc, được ký số để chống làm giả và mạo danh.

Vài điểm quan trọng:

• Tự nguyện. Công dân Thụy Sĩ vẫn có thể xin bản thẻ căn cước không chip như hiện nay. Luật buộc nhà nước luôn phải cung cấp lựa chọn không chip.
• Thẻ căn cước hiện hành không phải giấy tờ sinh trắc học. Đây là điểm mới: cho tới nay thẻ căn cước Thụy Sĩ không có chip vân tay, khác với hộ chiếu.
• Do canton cấp, tại cơ quan hộ chiếu của canton, giống như hộ chiếu.
• Phí không đổi so với thẻ căn cước không chip.

Vì sao đổi: bối cảnh Liên minh châu Âu

Từ năm 2021, các nước thành viên Liên minh châu Âu chỉ được cấp thẻ căn cước dùng cho quyền tự do đi lại nếu thẻ đó là sinh trắc học. Thụy Sĩ không thuộc Liên minh châu Âu, nhưng theo fedpol, với hiệp định tự do đi lại (ALCP) bản sửa đổi — hiện chưa có hiệu lực — thẻ căn cước Thụy Sĩ cấp sau một thời hạn nhất định kể từ khi hiệp định sửa đổi có hiệu lực sẽ phải có chip mới dùng để đi lại trong Liên minh châu Âu. Thẻ không chip cấp trước mốc đó vẫn có giá trị tới ngày hết hạn.

Nói đơn giản: ai hay đi lại trong Liên minh châu Âu bằng thẻ căn cước thì nên chọn bản có chip; ai chỉ dùng thẻ trong nội bộ Thụy Sĩ thì bản không chip là đủ.

Người nước ngoài: giấy tờ của bạn là loại khác

Nếu bạn chưa có quốc tịch Thụy Sĩ, bạn không cầm thẻ căn cước công dân — bạn cầm giấy phép cư trú (thẻ cư trú, còn gọi là livret pour étrangers). Đây là giấy tờ do cơ quan di trú của canton cấp, và thay đổi ngày 2 tháng 11 năm 2026 không đụng đến nó.

Quan trọng hơn: với người đến từ ngoài Liên minh châu Âu và khối AELE — trong đó có người Việt — thẻ cư trú đã là giấy tờ sinh trắc học từ lâu. Theo Cơ quan Di trú Liên bang (SEM), từ khi Thụy Sĩ gia nhập không gian Schengen (ngày 12 tháng 12 năm 2008), thẻ cư trú được làm theo định dạng thẻ tín dụng; và từ đầu năm 2011, dữ liệu sinh trắc — hai vân tay cùng ảnh khuôn mặt — được lưu trên một chip trong thẻ. Dữ liệu này được giữ trong năm năm chỉ để phục vụ việc tái cấp thẻ mà không phải lấy lại vân tay. Thẻ cư trú sinh trắc học được cấp cho người giữ permis L, permis B và permis C.

Với công dân Liên minh châu Âu và khối AELE sống tại Thụy Sĩ, quy định về thẻ cư trú có thể khác; nếu bạn thuộc nhóm này, hãy hỏi cơ quan di trú của canton.

Vậy bạn cần làm gì?

Nếu bạn là công dân Thụy Sĩ: không cần làm gì ngay. Lần tới khi làm mới thẻ căn cước, bạn chọn bản có chip hay không chip tuỳ nhu cầu đi lại. Thẻ đang dùng vẫn có giá trị tới ngày hết hạn.

Nếu bạn là người nước ngoài: thay đổi này không yêu cầu bạn làm gì. Thẻ cư trú hiện tại của bạn dùng đến khi hết hạn; khi đó cơ quan di trú của canton sẽ cấp thẻ mới theo định dạng sinh trắc học, và bạn sẽ được mời đến lấy vân tay và chụp ảnh. Nếu bạn đang tính chuyện lâu dài, con đường từ giấy phép cư trú sang giấy tờ công dân Thụy Sĩ được mô tả trong bài hướng dẫn từng bước xin quốc tịch Thụy Sĩ; còn giấy phép cư trú nằm trong 10 việc cần làm khi mới đến Thụy Sĩ.

Một thứ riêng biệt nữa cũng hay bị gộp chung là danh tính điện tử (e-ID): đây là bổ sung miễn phí cho thẻ căn cước, dùng để xác minh danh tính trên môi trường số qua một ứng dụng điện thoại, không phải giấy tờ đi lại, và cũng do fedpol cấp.

Bạn muốn biết thay đổi giấy tờ ảnh hưởng gì tới trường hợp của mình?

Quy định về giấy tờ tuỳ thân, giấy phép cư trú và các mốc gia hạn thay đổi theo canton và theo loại giấy phép bạn giữ. Nếu muốn trao đổi bằng tiếng Việt để hiểu một thay đổi cụ thể ảnh hưởng thế nào tới hoàn cảnh của mình, bạn có thể liên hệ với chúng tôi.