Sinh con ở Thụy Sĩ: 7 quyền lợi bảo hiểm bạn được hưởng

Sinh con ở Thụy Sĩ tốn kém, nhưng hệ thống bảo hiểm và an sinh xã hội đã lo sẵn cho bạn nhiều hơn bạn tưởng. Vấn đề là các quyền lợi này nằm rải rác ở nhiều nơi: một phần do bảo hiểm y tế bắt buộc chi trả tự động, một phần là trợ cấp bạn phải chủ động đứng ra xin, và một phần là việc bạn phải tự làm cho em bé.

Dưới đây là 7 quyền lợi cụ thể khi sinh con, kèm việc bạn cần làm để nhận từng khoản. Các con số là mức liên bang hiện hành; những khoản phụ thuộc canton được ghi rõ.

1. Bảo hiểm bắt buộc chi trả trọn gói dịch vụ thai sản — không mức miễn trừ, không phần đồng chi trả

Với các dịch vụ thai sản đã được luật định, bảo hiểm y tế bắt buộc (LAMal / Krankenkasse KVG) chi trả toàn bộ mà không trừ vào mức miễn trừ (Franchise / Franchise), không thu phần đồng chi trả (Quote-part / Selbstbehalt) 10%, và không thu khoản đóng góp viện phí. Cụ thể, trong một thai kỳ bình thường bạn được chi trả:

• 7 lần khám thai;
• 2 lần siêu âm (một quanh tuần 12, một quanh tuần 20; thêm nếu thai kỳ nguy cơ cao);
• ca sinh, dù ở bệnh viện, nhà hộ sinh hay tại nhà (cơ sở phải nằm trong danh sách của canton);
• một lần khám hậu sản, giữa tuần 6 và tuần 10 sau sinh;
• chi phí phát sinh do biến chứng.

Việc cần làm: không phải làm gì cả — quỹ chi trả trực tiếp. Chỉ cần chọn cơ sở sinh nằm trong danh sách của canton.

2. Miễn đồng chi trả cả cho chăm sóc thông thường từ tuần 13 đến 8 tuần sau sinh

Đây là quyền lợi ít người biết. Từ tuần 13 của thai kỳ cho đến 8 tuần sau khi sinh, bạn không phải trả mức miễn trừ và phần đồng chi trả cho mọi dịch vụ y tế thông thường — kể cả khi bạn bị một bệnh không liên quan gì đến thai kỳ, chẳng hạn cúm nặng hay gãy tay.

Việc cần làm: khi nhận hoá đơn khám bệnh trong khoảng thời gian này, kiểm tra xem quỹ có áp dụng đúng miễn trừ không; nếu bị trừ nhầm, yêu cầu điều chỉnh.

3. Đóng góp cho lớp học tiền sản và tư vấn cho con bú

Bảo hiểm bắt buộc góp 150 CHF cho một khoá học tiền sản (cá nhân hoặc tập thể) do nữ hộ sinh dạy, và chi trả 3 buổi tư vấn cho con bú.

Việc cần làm: chọn khoá học và người tư vấn có tư cách hành nghề hợp lệ; giữ hoá đơn và gửi cho quỹ.

4. Trợ cấp thai sản: 14 tuần, 80% thu nhập, tối đa 220 CHF/ngày

Người mẹ đi làm — làm công hay tự kinh doanh — được nghỉ thai sản (Congé maternité / Mutterschaftsurlaub) 14 tuần (98 ngày) kể từ ngày sinh, và trong thời gian đó nhận một khoản bù thu nhập bằng 80% thu nhập trung bình trước khi sinh, tối đa 220 CHF/ngày (mức trần áp dụng từ 2025). Mức tối đa đạt được khi lương tháng khoảng 8'250 CHF, hoặc thu nhập năm khoảng 99'000 CHF với người tự kinh doanh.

Điều kiện: đã đóng bảo hiểm an sinh (AVS) trong 9 tháng trước khi sinh và đi làm ít nhất 5 tháng trong thời gian đó. Lưu ý thêm: luật cấm quay lại làm việc trong 8 tuần đầu sau sinh, và người mẹ không bị sa thải trong suốt thai kỳ lẫn 16 tuần sau sinh.

Việc cần làm: trợ cấp không tự động. Người làm công nộp qua chủ; người tự kinh doanh, thất nghiệp hoặc đang nghỉ bệnh nộp thẳng cho quỹ bù trừ (caisse de compensation).

5. Nghỉ cho người còn lại: 2 tuần, cùng mức 80% và trần 220 CHF/ngày

Người cha, hoặc người vợ của người mẹ sinh học, được nghỉ 2 tuần (14 khoản trợ cấp ngày) trong 6 tháng đầu sau sinh, hưởng 80% thu nhập với cùng trần 220 CHF/ngày. Khác với nghỉ thai sản, kỳ nghỉ này linh hoạt: có thể nghỉ liền một mạch hoặc tách thành từng ngày. Từ năm 2024, chế độ "nghỉ cho cha" được đổi tên thành "nghỉ cho người còn lại" để bao gồm cả người vợ của người mẹ.

Việc cần làm: điều kiện đóng góp giống trợ cấp thai sản. Nộp qua chủ hoặc thẳng cho quỹ bù trừ.

6. Trợ cấp gia đình hằng tháng, cộng trợ cấp sinh con tuỳ canton

Sau khi sinh, mỗi con cho bạn quyền nhận trợ cấp gia đình hằng tháng: tối thiểu liên bang là 215 CHF/tháng cho con đến 16 tuổi (đến 20 tuổi nếu con không thể làm việc vì lý do sức khoẻ), và 268 CHF/tháng trợ cấp học nghề cho con từ 15 đến 25 tuổi đang đi học (mức sàn liên bang, 2025). Nhiều canton trả cao hơn mức sàn, và một số canton có thêm một khoản trợ cấp sinh con trả một lần — có hay không, và bao nhiêu, tuỳ canton.

Việc cần làm: trợ cấp không tự động, phải xin. Người làm công xin qua chủ; người tự kinh doanh hoặc không đi làm xin ở quỹ bù trừ của canton. Chỉ một trong hai cha mẹ nhận. Nếu quên, có thể truy lĩnh tối đa 5 năm. Xem chi tiết toàn bộ các khoản trợ cấp khi có con nhỏ.

7. Ghi danh bảo hiểm cho con trước khi sinh

Con bạn phải có bảo hiểm y tế bắt buộc riêng. Bạn có 3 tháng kể từ ngày sinh để ghi danh, và trong thời gian đó con vẫn được bảo hiểm; mọi quỹ đều phải nhận con, không đặt điều kiện.

Nhưng với bảo hiểm bổ sung (Assurance complémentaire / Zusatzversicherung) — nha khoa, niềng răng, phòng bán riêng — thì khác: quỹ được hỏi về sức khoẻ của bé và có thể từ chối. Nếu bạn ghi danh bảo hiểm bổ sung cho con trước khi bé chào đời, quỹ thường nhận mà không đặt câu hỏi hay điều kiện. Đây là lý do nên làm bảo hiểm cho con sớm, ngay khi đang mang thai.

Việc cần làm: trước khi sinh, quyết định con cần bảo hiểm bổ sung nào và ghi danh sớm. Con và cha mẹ không bắt buộc ở cùng một quỹ. Xem danh sách việc cần chuẩn bị trước khi sinh.

Trong trường hợp của bạn

Một cặp vợ chồng người Việt ở canton Vaud, cả hai đi làm có lương. Khi sinh con, họ được: toàn bộ khám thai, siêu âm và ca sinh chi trả không mất mức miễn trừ (quyền lợi 1–2); 150 CHF cho lớp tiền sản và ba buổi tư vấn cho con bú (quyền lợi 3); người vợ nghỉ 14 tuần với 80% lương (quyền lợi 4); người chồng nghỉ hai tuần (quyền lợi 5); trợ cấp gia đình hằng tháng cho con, cộng khoản trợ cấp sinh con của canton Vaud (quyền lợi 6). Việc họ phải chủ động: nộp hồ sơ trợ cấp thai sản và trợ cấp gia đình qua chủ lao động, và ghi danh bảo hiểm cho bé — kể cả phần bổ sung — trước ngày dự sinh (quyền lợi 7).

Đọc thêm về mang thai ở Thụy Sĩ để có bức tranh đầy đủ.

Câu hỏi thường gặp

Tôi có phải trả mức miễn trừ khi sinh con không? Không, với các dịch vụ thai sản đã định và với chăm sóc thông thường từ tuần 13 đến 8 tuần sau sinh. Ngoại lệ: nếu em bé chào đời bị bệnh và phải điều trị, chi phí đó tính theo bảo hiểm riêng của bé và có áp dụng mức miễn trừ.

Trợ cấp thai sản có tự động không? Không. Bạn (hoặc chủ lao động của bạn) phải nộp hồ sơ cho quỹ bù trừ.

Người tự kinh doanh có được trợ cấp thai sản không? Có, cùng điều kiện: đóng AVS 9 tháng trước khi sinh và đi làm ít nhất 5 tháng trong thời gian đó.

Nên ghi danh bảo hiểm cho bé khi nào? Bảo hiểm bắt buộc: trong vòng 3 tháng sau sinh là được. Bảo hiểm bổ sung: nên làm trước khi sinh, vì sau đó quỹ có thể hỏi sức khoẻ và từ chối.

Trợ cấp sinh con là bao nhiêu? Tuỳ canton. Không phải canton nào cũng có; nơi có thì mức khác nhau. Hỏi cơ quan trợ cấp gia đình của canton bạn.

Bạn muốn rà lại toàn bộ bảo hiểm của gia đình trước và sau khi sinh — bảo hiểm cho bé, bảo hiểm bổ sung, và các trợ cấp cần xin? Bạn có thể liên hệ để được xem xét trường hợp cụ thể của mình.