Có con ở Thụy Sĩ? 7 quyền lợi đừng bỏ lỡ

Nhiều khoản hỗ trợ khi có con nhỏ ở Thụy Sĩ không tự động — bạn phải nộp đơn, và nếu không biết thì tiền cứ nằm đó. Một phần các khoản do liên bang quy định và giống nhau ở mọi nơi; một phần do từng canton tự quyết. Không cơ quan nào tự động gộp lại và nhắc bạn.

Dưới đây là 7 mục để soát nhanh xem gia đình bạn đã xin đủ chưa. Mỗi mục có đường dẫn sang bài đầy đủ Toàn bộ các khoản trợ cấp khi có con nhỏ nếu bạn cần chi tiết.

1. Trợ cấp thai sản — đã nộp hồ sơ chưa?

Người mẹ đi làm — làm công hay tự kinh doanh — được nghỉ 14 tuần với 80% thu nhập, tối đa 220 CHF/ngày (mức 2025). Điều kiện: đã đóng bảo hiểm an sinh (AVS) 9 tháng trước khi sinh và đi làm ít nhất 5 tháng trong thời gian đó. Khoản này không tự động: người làm công nộp qua chủ, người tự kinh doanh nộp thẳng cho quỹ bù trừ. Nếu bạn vừa sinh mà chưa thấy tiền về, hãy kiểm tra hồ sơ ngay. Xem thêm 7 quyền lợi bảo hiểm khi sinh con.

2. Nghỉ 2 tuần cho người còn lại

Người cha, hoặc người vợ của người mẹ sinh học, được nghỉ 2 tuần hưởng 80% thu nhập (cùng trần 220 CHF/ngày), dùng linh hoạt trong 6 tháng đầu sau sinh. Nếu chưa nghỉ và chưa hết 6 tháng, vẫn còn kịp. Nộp qua chủ hoặc quỹ bù trừ.

3. Trợ cấp gia đình hằng tháng — và 5 năm truy lĩnh

Mỗi con cho bạn quyền nhận trợ cấp gia đình hằng tháng, sàn liên bang 215 CHF/tháng, nhiều canton trả cao hơn. Khoản này phải xin — người làm công qua chủ, người tự kinh doanh qua caisse d'allocations familiales của canton. Nếu quên, bạn được truy lĩnh tối đa 5 năm, nên vẫn đáng nộp đơn dù muộn.

4. Trợ cấp sinh con của canton

Một số canton trả thêm một khoản trợ cấp sinh con một lần khi bé chào đời. Có canton có, có canton không, và mức khác nhau. Hỏi caisse d'allocations familiales của canton hoặc phòng nhân sự — thường xin chung hồ sơ với trợ cấp gia đình.

5. Giảm phí bảo hiểm y tế cho con

Trợ cấp giảm phí bảo hiểm y tế (Réduction des primes / Prämienverbilligung) là khoản canton trả cho hộ thu nhập khiêm tốn và gia đình đông con. Nhiều canton bắt bạn nộp đơn lại mỗi năm dựa trên tờ khai thuế — không xin thì không nhận, kể cả khi đủ điều kiện. Kiểm tra ngưỡng thu nhập của canton bạn mỗi năm.

6. Khấu trừ thuế cho chi phí gửi con

Chi phí nhà trẻ, parents de jour hay giữ trẻ sau giờ học khi cả hai cha mẹ đi làm được khấu trừ khỏi thu nhập chịu thuế: cấp liên bang tới 25'000 CHF mỗi con mỗi năm cho con dưới 14 tuổi, cộng thêm mức riêng của canton. Bản thân phí nhà trẻ cũng phụ thuộc canton và thu nhập gia đình, và danh sách chờ thường dài — nên đăng ký với commune sớm. Giữ toàn bộ hoá đơn trong năm và khai vào mục "frais de garde par des tiers" của tờ khai thuế.

7. Bảo hiểm bổ sung cho bé — ghi danh trước khi sinh

Bảo hiểm y tế bắt buộc (LAMal / Krankenkasse KVG) của con thì quỹ nào cũng phải nhận. Nhưng bảo hiểm bổ sung (Assurance complémentaire / Zusatzversicherung) — nha khoa, niềng răng, phòng bán riêng — thì quỹ được hỏi sức khoẻ của bé và có thể từ chối. Nếu ghi danh trước khi bé chào đời, quỹ thường nhận không đặt câu hỏi. Con và cha mẹ không bắt buộc ở cùng một quỹ, nên bạn có thể chọn quỹ tốt nhất cho bé riêng. Xem danh sách việc cần chuẩn bị trước khi sinh.

Việc cần làm ngay

1. Liệt kê ra giấy: bạn đã nộp hồ sơ cho khoản nào, chưa nộp khoản nào.
2. Với các khoản chưa nộp: liên hệ chủ lao động (nếu đi làm) hoặc caisse d'allocations familiales của canton. Nhớ hạn truy lĩnh 5 năm cho trợ cấp gia đình.
3. Mỗi năm khi làm tờ khai thuế: kiểm tra lại điều kiện giảm phí bảo hiểm y tế và khấu trừ chi phí gửi con.

Câu hỏi thường gặp

Tôi mới biết mấy khoản này, có xin bù được không? Trợ cấp gia đình truy lĩnh tối đa 5 năm. Trợ cấp thai sản và nghỉ cho người còn lại có thời hạn ngắn hơn nhiều, nên nộp càng sớm càng tốt.

Khoản nào của liên bang, khoản nào của canton? Trợ cấp thai sản, nghỉ cho người còn lại và sàn trợ cấp gia đình là của liên bang. Trợ cấp sinh con, giảm phí bảo hiểm y tế và phần trợ cấp gia đình cao hơn sàn là của canton. Bảng phân biệt đầy đủ nằm trong bài toàn bộ các khoản trợ cấp.

Vợ chồng chưa kết hôn thì có được không? Có. Các khoản này không phụ thuộc việc cha mẹ có kết hôn hay không. Với trợ cấp gia đình, vẫn chỉ một trong hai người nhận cho mỗi con.

Người tự kinh doanh có được các khoản này không? Có. Trợ cấp thai sản áp dụng cho người tự kinh doanh với cùng điều kiện. Trợ cấp gia đình thì xin ở caisse d'allocations familiales của canton thay vì qua chủ lao động.

Bạn không chắc gia đình mình đã xin đủ các khoản chưa? Bạn có thể liên hệ để được rà soát trường hợp cụ thể của mình.